ทำไมเราถึง
อ้วน
การเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักตัว
ขึ้นอยู่กับความสมดุลของพลังงานที่ได้รับจากการกินอาหารและพลังงาน
ที่ใช้ไปในการทำกิจกรรมต่างๆ
ถ้าพลังงานที่ได้จากการกินอาหารมากกว่าพลังงานที่ใช้ไปในแต่ละวัน
พลังงานที่มากเกินนั้นจะสะสมเป็นไขมันไว้ตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย (body
fat)
ทำให้น้ำหนักตัวเพิ่มมากขึ้น ถ้าปล่อยให้เป็นเช่นนี้นานๆ
จะเกิดโรคอ้วนตามมา
เราจะทราบว่าอ้วนหรือไม่
ได้จากการคำนวณหาค่า "ดัชนีมวลกาย"
หรือที่มักเรียกกันเป็นภาษาอังกฤษ ว่า
BMI (ย่อมาจากคำว่า
Body mass index) ซึ่งมีวิธีการคำนวณ ดังนี้คือ
ดัชนีมวลกาย
(BMI) = น้ำหนักตัว (กิโลกรัม) / ความสูง (กำลังสอง)
(เมตร)
การเทียบสูตร BMI
ดูจากน้ำหนักตัวและส่วนสูง เช่น น้ำหนัก ๖๐ กิโลกรัม สูง ๑๗๐ เซนติเมตร หรือ ๑.๗๐
เมตร
ดัชนีมวลกาย (BMI) = ๖๐/(๑.๗๐x๑.๗๐) = ๒๐.๗๖
- ค่า BMI ที่เหมาะสมของคนเอเชียควรอยู่ที่ ๑๘.๕ - ๒๒.๙ กิโลกรัม/ตารางเมตร
- ถ้าค่า BMI น้อยกว่า ๑๘.๕ กิโลกรัม/ตารางเมตร แสดงว่าผอมเกินไป
- แต่ถ้าค่า BMI สูงกว่านี้ คือ ๒๓ - ๒๔.๙ กิโลกรัม/ตารางเมตร
แสดงว่ามีน้ำหนักตัวเกิน
- ถ้าค่า BMI มากกว่า ๒๕ กิโลกรัม/ตารางเมตร แสดงว่าเป็นโรคอ้วน
ในคนที่สูง ๑๗๐ เซนติเมตร
- น้ำหนักตัวที่ดีจะอยู่ระหว่าง ๕๘ - ๖๐ กิโลกรัม
- แต่ถ้าน้ำหนักอยู่ระหว่าง ๖๒.๖๕ กิโลกรัม
ก็แสดงว่ามีน้ำหนักเกิน และ
- ถ้าหนักมากกว่า ๖๕ กิโลกรัม ก็แสดงว่าอ้วน
การลดน้ำหนัก
น้ำหนักตัวเกินเกิดจากการได้พลังงานมากแต่ใช้น้อย
ดังนั้น การทำให้น้ำหนักลดลงก็ทำได้โดยทางกลับกัน คือ
ต้องทำให้ร่างกาย
มีการใช้พลังงานมากขึ้น
การลดน้ำหนักที่ดีควรลดลงอย่างช้าๆ เพื่อให้ร่างกายมีการปรับตัวได้ดี
โดยทั่วไปน้ำหนักควรลดลงสัปดาห์ละ ๑ กิโลกรัม
ซึ่งหมายถึงจะต้องลดพลังงานให้ได้สัปดาห์ละ ๓,๕๐๐ กิโลแคลอรี นั่นคือวันละประมาณ
๕๐๐ กิโลแคลอรี
กินเพื่อควบคุมน้ำหนัก
การรู้จักกินเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุด
ในการควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม
ไขมันเป็นอาหารที่ให้พลังงานกับร่างกายสูงที่สุด
ไขมัน ๑ กรัม ให้พลังงาน ๙ กิโลแคลอรี ดังนั้น
จึงควรหลีกเลี่ยงไม่กินอาหารที่มีไขมันมาก จำพวกของทอดต่างๆ
เรามักได้ยินกันบ่อยว่า ให้ใช้น้ำมันพืชประกอบอาหารแทนน้ำมัน
หรือไขมันที่ได้จากสัตว์ เนื่องจากมีคุณภาพของกรดไขมันที่ดีกว่า
ทำให้บางคนเข้าใจผิดว่า กินน้ำมันพืชที่ดีแล้วไม่อ้วน
ที่จริงแล้วน้ำมันที่ใช้ในการประกอบอาหาร ไม่ว่าจะเป็น
น้ำมันจากพืช
หรือสัตว์ต่างก็ให้พลังงานที่เท่ากัน
ดังนั้นจึงควรระวัง
ไม่กินไขมันทุกชนิดในปริมาณมากเกินไป
ควรกินอาหารประเภทข้าว แป้ง ขนมปัง และผลิตภัณฑ์จากแป้ง
ซึ่งเป็นอาหารหลักที่ให้พลังงานกับร่างกายแต่พอควรถึงแม้ว่าอาหารกลุ่มนี้ในปริมาณที่เท่ากัน
จะให้พลังงานกับร่างกายประมาณครึ่ง หนึ่งของไขมัน
แต่ถ้ากินมากเกินไปก็ทำให้ได้พลังงานเกิน และเก็บสะสมไว้ในร่างกาย
ทำให้มีปัญหาน้ำหนักตัวมากขึ้นได้ โดยทั่วไป
- ผู้หญิงที่ทำงานในสำนักงานไม่ควรกินเกิน ๗ - ๘
ทัพพีต่อวัน
- สำหรับผู้ชายไม่ควรเกิน ๑๐ - ๑๒ ทัพพีต่อวัน
ถ้าเป็นไปได้ควรเลือกกินข้าวที่ผ่านการขัดสีน้อย
เพราะจะทำให้ได้ใยอาหารเพิ่มขึ้น ทำให้รู้สึกอิ่ม และยังช่วยให้การขับถ่ายดีขึ้น
ควรลดการกินน้ำตาลทรายและอาหารหวานประเภทต่างๆ
น้ำตาลจะให้พลังงานอย่างเดียวโดยไม่ให้สารอาหารตัวอื่นๆ เลย
ถ้ากินมากก็จะทำให้อ้วนได้
น้ำตาลทรายเป็นอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรต ซึ่ง ๑ กรัม ให้พลังงาน ๔
กิโลแคลอรี ดังนั้น
น้ำตาลทราย ๑ ช้อนชา ให้พลังงานประมาณ
๒๐ กิโลแคลอรี การดื่มชา กาแฟ ที่มีการเติมน้ำตาลวันละหลายถ้วย
ตลอดจนการดื่มน้ำหวาน น้ำอัดลมเป็นประจำ จะทำให้ได้
รับน้ำตาลมากเกิน
ทำให้อ้วนได้ง่าย ควรกินผลไม้รสไม่หวานจัด เช่น ส้ม ชมพู่ มะละกอ
แตงโม ฝรั่ง แทนขนมหวานต่างๆ ผลไม้มีเส้นใยอาหาร วิตามิน
และเกลือแร่ที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ช่วยควบคุมการทำงานของระบบต่างๆ
อย่างไรก็ตาม
ผลไม้ทุกชนิดให้สารคาร์โบไฮเดรตจำพวกน้ำตาลแก่ร่างกาย
เช่นเดียวกับอาหารกลุ่มข้าว แป้ง จึงต้องระวังไม่กินมากจนเกินไป
ควร
กินผลไม้สดทั้งผลมากกว่าการกินน้ำผลไม้คั้น
เพื่อที่จะได้ใยอาหารที่มีอยู่ในผลไม้ด้วย การคั้นน้ำผลไม้เพื่อดื่ม
ต้องใช้จำนวนผลไม้มากกว่าการกินผลไม้เป็นผล จึงอาจทำให้ได้รับพลังงานมากเกินไป
ที่สำคัญควรหลีกเลี่ยงการกินผลไม้กระป๋อง
เพราะในผลไม้กระป๋องมักมีการเติมน้ำตาลในกระบวนการผลิต
จะทำให้ได้น้ำตาลและพลังงานมากเกินกว่าร่างกายต้องการ
เนื้อสัตว์ควรเลือกชนิดไม่ติดมัน
ไม่มีหนัง นำมาปรุง โดยวิธีการนึ่ง อบ หรือย่าง
ไม่ควรทอดในน้ำมันมาก กินแต่พอควร
ประมาณ ๘ - ๑๒
ช้อนกินข้าวต่อวัน ไม่ควรกินมากจนเกินไป
เพราะเนื้อสัตว์นอกจากจะให้โปรตีนกับร่างกายแล้ว
ยังมีไขมันแทรกอยู่ด้วยควรกินโปรตีนจากพืชจำพวกถั่วเมล็ดแห้งต่างๆ
แทนโปรตีนจากสัตว์ด้วย
ควร
ดื่มนมรสจืดพร่องมันเนยหรือนมขาดมันเนย
ในคนที่ดื่มนมได้ ควรดื่มนมรสจืดพร่องมันเนย
วันละ ๑ - ๒ กล่อง
เพราะมีปริมาณไขมันและพลังงานน้อยกว่า และไม่ควรดื่มนมปรุงแต่งรส
เพราะจะทำให้ได้น้ำตาลและพลังงานเพิ่มขึ้น
ควร
กินผักให้มากทุกมื้อและทุกวัน
ผักให้วิตามิน เกลือแร่ และเส้นใยอาหารกับร่างกาย เช่นเดียวกับผลไม้
แต่ให้พลังงานน้อยกว่า เพราะไม่ค่อยมีน้ำตาล
เส้นใยอาหารในผักช่วยทำให้เรารู้สึกอิ่ม เนื่องจากเส้นใยอาหารจะดูดน้ำไว้
ทำให้เกิดการพองตัว และใช้เวลาอยู่ในกระเพาะอาหารและลำไส้เป็นเวลานาน
ทำให้ไม่เกิดอาการหิวบ่อย
ผักที่กินควรเป็นผักสด ลวก หรือต้ม
มากกว่าผัดผักที่ใช้น้ำมันมาก หรือผักชุบแป้งทอด
สำหรับคนที่ชอบกินผักในลักษณะผักสลัด
ต้องระวังปริมาณน้ำสลัดต้องไม่ใส่มากเกินไป
ถึงแม้ว่าคนที่ต้องการลดน้ำหนักควรเลี่ยงอาหารประเภทแป้ง
น้ำตาล ไขมัน ดังกล่าวแล้ว แต่ก็ควร
กินอาหารให้ครบทั้ง ๓ มื้อ
และทุกหมวดหมู่ ไม่ควรงดมื้อใดมื้อหนึ่ง
แต่ควรลดปริมาณอาหารแต่ละมื้อให้น้อยลง
การงดอาหารมื้อใดมื้อหนึ่ง มักจะทำให้ปริมาณอาหารที่กินในมื้อถัดไปมากขึ้นกว่าเดิม
อาหารมื้อเช้าและกลางวันควรจะมีปริมาณมากกว่าอาหารมื้อเย็น
เพื่อให้อาหารที่กินถูกเผาผลาญเป็นพลังงานในการทำกิจกรรมต่างๆ แทนที่จะเก็บสะสมไว้
ถ้าจะให้ดีหลังกินอาหารแต่ละมื้อควรเดินช้าๆ เพื่อย่อยอาหาร
ไม่ควรที่จะนอนทันที
คนที่มีน้ำหนักเกิน
ควรงดอาหารขบเคี้ยวทุกชนิด อาหารขบเคี้ยวจะมีฉลากข้อมูลโภชนาการอยู่
ฉะนั้นก่อนกินควรศึกษาดูว่า หนึ่งหน่วยบริโภคมีปริมาณเท่าไร ให้สารอาหารอะไรบ้าง
และให้พลังงานกี่กิโลแคลอรี ถ้ามีการกินอาหารขบเคี้ยวมาก
อาจต้องลดปริมาณอาหารที่กินในมื้อหลักลงบ้าง
การควบคุมปริมาณอาหารที่กินไม่ให้มากเกินไป เป็นหัวใจสำคัญของการลดน้ำหนัก
ดังนั้น จึงควร
กินอาหารช้าๆ เคี้ยวให้ละเอียด
และกินแค่พออิ่ม ไม่เสียดายอาหารที่เหลือ
การตักอาหารหรือข้าวควรตักตามจำนวนที่ต้องกินเพียงครั้งเดียว ไม่ควรตักเพิ่มอีก
ภาชนะที่ใช้ใส่อาหารอาจใช้ขนาดเล็กลง
เพื่อให้รู้สึกเหมือนกับว่ามีอาหารมาก
อย่าลืมว่าการออกกำลังกาย
หรือการที่ทำให้ร่างกาย เรามีการเคลื่อนไหวมากขึ้น เช่น การเดินขึ้นลงบันได
มีส่วนสำคัญอย่างมากในการควบคุมน้ำหนัก
เพราะทำให้ร่างกายมีการเผาผลาญพลังงานมากขึ้น
และยังทำให้กล้ามเนื้อแข็งแรงด้วย
การลดน้ำหนักเป็นเรื่องที่ต้องใช้เวลา
การสร้างทัศนคติที่ดีต่อพฤติกรรมใหม่ ให้กำลังใจกับตนเอง มีความตั้งใจจริง
และทำด้วยความจริงใจ พยายามฝึกให้เป็นนิสัยที่ต้องทำทุกวัน
เป็นหัวใจสำคัญที่จะทำให้ตัวคุณมีรูปร่างและสุขภาพที่ดีขึ้น
แหล่งที่มา เว็บไซต์กระปุกดอทคอม